هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )
558
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )
ناصر السلطنه « 1 » مبلغى نذر به آنجا فرستادند به توسط داعى دور صحن امامزاده حجرات « 2 » چندى براى « بستىها » و « مجاورين » و « متوسّلين » و « طلّاب علم » [ در ] آن جا ساخته شد . از ميانج به سمت سرچم « 3 » حركت شده ، كه 7 فرسخ فاصله دارد . منزل ششم : سرچم شب جمعه [ 6 صفر 1301 ه . ق . ] منزل در سرچم بود . پل ميانج « 4 » ، پل معتبر قديم است . چند چشمهء او را سيل خراب كرده بود . از جانب اعلى حضرت همايونى - خلد اللّه ملكه و سلطانه - مكرر به عمارت آن اقدام گرديده و مبالغ مخارج مرحمت شده ، ولى باز از بعضى جاها عيب كرده ، تا اينكه در اين چند سال ، عمارت آن از جانب سنّى الجوانب همايونى به عهدهء نواب مستطاب والاتبار شاهزاده نصرت الدوله فرمانفرما - دام اقباله - واگذار شد . از دار الخلافه « معمار » و « مهندس » مخصوص آوردند و خودشان نيز شخصا با معمار و عمله سر پل تشريف برده بعد از دقّتهاى زياد معلوم شد « آهك » و « مصالح » سابقه پل خوب نبوده كه دوام نكرده است . لهذا آهك خوب در آنطرفها از جاى ديگر آورده ، بعد از امتحان آن آهك
--> ملقب به « وزير افخم » گرديد . و در 1902 - 1903 م . به حكومت سلطانآباد ( اراك ) دست يافت و در سال 1905 م . در مقام وزير داخله ( كشور ) همراه شاه به اروپا رفت و در مارس 1907 م . به دستور محمد على شاه قاجار نخست وزير ايران شد . ( فرهنگ رجال قاجار ، 209 ) ( 1 ) . عبد الحسين خان ناصر السلطنه ، پسر محمد حسن خان سردار و پدر سليمان خان اديب السلطنه است و در سال 1881 م . ملقب به « فخر الملك » گرديد و در 1892 م . لقب « ناصر السلطنه » به وى اعطا گرديد و مدتها در اروپا اقامت داشت . ( فرهنگ رجال قاجار ، 192 ) ( 2 ) . اتاقها . ( 3 ) . سرچم ( Sarcham ) از توابع بخش زنجان رود شهرستان زنجان بوده و سر راه زنجان به ميانه و در كنار رود « زنجان چاى » قرار گرفته و در عصر قاجار بسيارى از اردوهاى نظامى يا سلطنتى در اين مكان برقرار مىشده است . « سرچم ملك محسن ميرزاى آخور است . سى چهل خانوار سكنه و دو سه باب دكان دارد . راه آن روز 6 فرسنگ بود . » ( سفرنامه تبريز ، 140 ) ( 4 ) . پل شهر چاى ميانه در 12 كيلومترى جنوب شهر ميانه بر روى رودخانه « شهر چاى » برپا شده و احتمالا از آثار دوره صفويه است كه در دوره قاجاريه تعميراتى در آن صورت گرفته است . در مسير تهران - تبريز قرار گرفته و 269 متر درازا ، 6 / 7 متر پهنا داشته و شامل 23 چشمه يا دهانه با طاق جناغى است . ارتفاع پل تا سطح جان پناهها به 25 / 5 متر مىرسد . عرض چشمهها مساوى و هركدام 7 / 6 متر است . بر پيشانى يكى از طاقهاى ميانى پل ، سنگ نوشته مرمرين كوچكى نصب كردهاند كه مربوط به تعميرات در زمان عباس ميرزا قاجار است . به شماره 872 در مورخ 28 مرداد 1348 ه . ش . ( در كنار روستاى راهآهن ) در فهرست آثار ملى كشور ثبت شده است . ( بناهاى عام المنفعه ، 34 )